UZMAN EKONOMİST İSLAM MEMİŞ İLE DÜNYA VE TÜRK EKONOMİSİ ÜZERİNE RÖPORTAJ
SORU1: Öncelikle merhabalar değerli hocam. Kendinizden kısaca bahseder misiniz?
-Merhabalar… Orduluyum. 42 yaşında iki çocuk babası, çeşitli kurum ve kuruluşların danışmanlığını yapmakta, AA Finans Analisti, ekonomi köşe yazarı ve yorumcu. Çeşitli, sektörlerde de ticari faaliyetlerimi sürdürmekteyim.
SORU2: Dünya genelinde ekonomik piyasayı birinci dereceden etkileyen unsur merak konusu olmuştur. En önemli birinci unsur nedir?
-Küresel ekonomileri çeşitli zamanlarda her şey etkiler. Jeopolitik riskler, siyasi riskler, doğal felaketler, salgın hastalıklar gibi birçok etken ekonomileri etkiler. Son iki yıldır salgın hastalıklar küresel ekonomilerde krizlere, daralmalara ve belirsizliğe neden olmuştur.
Bu krizin etkileri hemen geçmeyebilir. Çünkü yeni sorunlar krizin daha da derinleşmesine neden olacaktır.
“DÜNYA ARTIK ORTAK KADER İLE YAŞAMAYI ÖĞRENMELİ.’’
SORU3: Biliyorsunuz ki Taliban, Afgan hükümetini devirdi ve yönetime el koydu. Neticesinde ülkemize düzensiz bir Afgan göçü hızlanmış oldu. Bu süreç Türk ekonomi piyasasını nasıl etkiler?
-Küresel göçler, dünyanın bir gerçeği…
Bundan sonra da küresel boyutta küresel göçler yaşanmaya devam edecek. Bunun nedenleri savaş, iklim değişikliği ve kıtlık olacaktır. Dünya artık farklı bir boyuta geçiyor, buna alışmalı. Tüm ülkelerde göçmen krizi yaşanacak, bundan kaçış yok. Bölgesel kader yerini küresel kadere bıraktı. Dünya artık ortak kader ile yaşamayı öğrenmeli. Kimsenin kimseden farkı olmayacak. Salgın ve doğal felaketleri gördük, insanlar aynı anda ortak olarak bu kaderi yaşadı. Kaçış yok.
SORU4: Bazı ekonomistler ileriki zamanlarda Dolar’ın 12 TL’yi görebileceğini öngörüyor. Tedbirli olmalıyız?
-Dolar bir yatırım aracı değil, bir ödeme aracıdır. Doların değeri artacak diye satın alınmamalı, karşılığında farklı ensturmanlara odaklanmalı. Dolar ile değeri ölçülen TL ile satın alınan yatırım araçlarına yönelmeliler. Evet dolar, her geçen yıl değer artışlarını sürdürmeye devam ediyor. Bu değerlenme ülkelere göre değişiyor. Küresel piyasalarda dolar değer kaybederken bizde değeri artıyor. Bu da TL’nin ve ekonominin performansıyla alakalı bir durumdur. Yılın son çeyreğinden sonra doların değer artışları başlayabilir. Bu değer artışlarıyla beraber dolar/TL kuru, 9,25 lira seviyesinin üzerine çıkabilir ve 2022 yılının ilk çeyreğinde 10 lira seviyesi test edilebilir. Bu psikolojik bir seviye ama çabuk alışırız.
“ALTIN GETİRİSİ HER ZAMAN DAHA FAZLADIR’’
SORU5: “Dolar bir yatırım aracı değil, ödeme aracıdır’’ sözünüzü biraz açar mısınız?
-Dolar 2009-2019 yılları arasında yatırımcısına yüzde 225, gram altın yüzde 426 kazandırdı. Altın, dolar ve ons ile hesaplandığından dolara kıyasla her zaman getirisi daha fazladır. Gram altın işlemi yapanlar genelde TL ile işlem yaptığından zarar ediyorlar, eğer dolar işlemi öğrenmezlerse zarar etmeye devam edecekler.
SORU6: Bugünü düşünürsek bir yatırımcı nasıl davranmalı, neler yapmalıdır?
-Yatırım araçları her zaman sepet olmalı. Yani içinde dolar, altın, gümüş ve TL’nin olduğu bir sepet… Tüm yumurtaları tek sepete koyanlar, alışkanlıklarından vazgeçmeyenler zarar etmeye devam edecektir.
“İLK KEZ EV ALACAKLAR ÇOK FAZLA BEKLEMEMELİ, İLK FIRSATTA ALMALI’’
SORU7: Şuan en büyük yatırımcılar konut ve araba üzerine yığılmış vaziyette. Size göre yatırımcıları bu hamlesi doğru mudur?
-Konut ve araç fiyatlarında faiz, kur, mevsimsel etki ve talep nedenli yüzde 30 köpük olduğunu düşünüyorum. Ekim-Kasım aylarında bu köpük alınır ve fiyatlar normalleşir. Bu normalleşme fiyatları değerine çeker, kalıcı düşüşlere neden olmaz. Yıllardır siyasi kindarlık yüzünden emlak fiyatlarının balon olduğunu söyleyip durdular. Almayan hep zarar etti. Maliyeti dolar olan her şeyin değeri asla düşmez. Talep de buna eklendiğinde emlak fiyatlarında düşüş beklemek bana çok garip geliyor. İhtiyacından dolayı ilk kez ev alacaklar çok beklememeli, ilk fırsatta almalı.
Otomotiv fiyatları, cip krizi ve enflasyon nedenli yükseldi. Diğer yandan önüne gelenin galericilik yapması fiyatlarda köpük oluşturdu. Piyasayı belirleyen de biziz fiyatları artıran da… Ondan dolayı kimse kimseye şikâyette bulunmasın. Düzen her zaman kazanmak ister. Alan da satan da üreten de tüketen de devlet de herkes kazanıyor. Olan ilk kez araç alanlara oluyor, bu her şey de böyledir. Arda kaynayanlar iyi niyetli insanlar oluyor.
SORU8: Piyasa yapısının kırılgan olduğu Türkiye’de 2022 ila 2023 yılları arasında bir ekonomik kriz bekliyor musunuz? Bu konudaki düşüncelerinizi alabilir miyim?
-Ekonomik kriz aslında 2008 den beri var. Enflasyon ve dünya ekonomisi ortada. Bunu hissedenler her zaman asgari ücretliler olmuştur. Sabit getiri ile çalışanlar, krizin 2008’den itibaren arttığını görüyor. Orta ve üst gelirliler ise döviz kurundaki artışla kriz bekliyor ki bu yanlış. 2022-2023 ve diğer yılların, bu yılları aratacak türden olacağını düşünüyorum. Referansımı da diğer yıllardan alıyorum.
SORU9: Size göre hükümet, ekonomiyi canlandırmak için acilen hangi adımları atma yoluna girmelidir?
-Mevcut hükümet, ekonominin ayarlarıyla fazla oynamamalı, faiz ve görev değişiklikleri sık yapılmamalı, ekonomi ve hukuk reformları acilen yenilenmeli, erken seçim ile belirsizlik ortadan kalkmalı. Teknik olarak yapılması gerekenleri kendileri çok iyi biliyor. Bu kriz küresel bir krizdir. Bazen hükümetlerin de yapabilecekleri çok şey olmayabilir.
“ÖNÜMÜZDEKİ YILDAN İTİBAREN DİJİTAL PARALAR HAYATIMIZA GİRMİŞ OLUR.’’
SORU10: Son olarak dünya genelinde her ülke kendi kripto parasına geçeçek gibi bir algı var. Bu hususun gerçeklik payını veya olacaksa eğer tarihi hakkında bilgilerinizi alabilir miyiz?
-Devir teknoloji devri. Eski alışkanlıkların çabuk bittiği, yeni düzene hızla girdiğimiz yıllardan geçiyoruz. Ödeme araçları, tasarruflar, yatırım araçları hep değişti. Kripto varlıklar vardır ve insanlar buna güveniyor, yatırım yapıyor. Yakında dijital paralar da hayatımızda olacak. Tüm dünya dijital ödeme araçlarına geçecek. Herkesin bu piyasayı tanıması gerekiyor. Önümüzdeki yıldan itibaren dijital paralar hayatımıza girmiş olur.
-Bu önemli bilgiler için teşekkür ederim.
-Ben teşekkür eder, iyi çalışmalar dilerim.
